{"id":12,"featured":0,"modified":"2024-01-06 19:35:04","latitude":53.009219263847726,"longitude":18.60611309713742,"title":"Popiersie Kopernika w ko\u015bciele \u015bw. Jan\u00f3w","address":"ul. \u017beglarska","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/a1821b031c4c7a4f14174530d9621c16.jpg","creator":["Juliusz Raczkowski"," Micha\u0142 Targowski"],"description":"Popiersie Miko\u0142aja Kopernika jest obecnie elementem wyposa\u017cenia tzw. kaplicy kopernika\u0144skiej, zlokalizowanej w po\u0142udniowej nawie bazyliki katedralnej pw. \u015aw. Jan\u00f3w \u2013 \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3ra w czasach m\u0142odo\u015bci wielkiego astronoma by\u0142a jego ko\u015bcio\u0142em parafialnym. Rze\u017aba zosta\u0142a wykuta w bia\u0142ym kamieniu w 1766 roku przez krakowskiego artyst\u0119 Wojciecha Rojowskiego. Posadowiona na wysokim cokole z czarnego marmuru, kt\u00f3ry opatrzono \u0142aci\u0144sk\u0105 inskrypcj\u0105, przedstawia Kopernika odzianego w str\u00f3j przypominaj\u0105cy antyczn\u0105 tog\u0119. Popiersie oceniane by\u0142o od pocz\u0105tku jako ma\u0142o udane pod wzgl\u0119dem artystycznym, ma jednak olbrzymi\u0105 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105, jest bowiem w istocie pierwszym pomnikiem po\u015bwi\u0119conym toru\u0144skiemu astronomowi. <br \/>\r\n<br \/>\r\nPopiersie ufundowa\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Aleksander Jab\u0142onowski (1711-1777), polski magnat i uczony, za\u0142o\u017cyciel dzia\u0142aj\u0105cego do dzisiaj w Lipsku towarzystwa naukowego Societas Jablonoviana. Ksi\u0105\u017c\u0119 propagowa\u0142 z du\u017cym zaanga\u017cowaniem dorobek Kopernika i zabiega\u0142 o wycofanie jego najwa\u017cniejszego dzie\u0142a, De revolutionibus, z ko\u015bcielnego indeksu ksi\u0105g zakazanych. Zamiarem fundatora by\u0142o, aby wykonana na jego zlecenie rze\u017aba stan\u0119\u0142a przy p\u00f3\u0142nocnej pierzei Rynku Staromiejskiego. Sta\u0142o si\u0119 jednak inaczej. Rada miasta oceni\u0142a popiersie jako przeci\u0119tne pod wzgl\u0119dem formy i nienadaj\u0105ce si\u0119 do publicznej ekspozycji. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce pewien wp\u0142yw na tak\u0105 opini\u0119 mia\u0142a tre\u015b\u0107 napisu na cokole, podkre\u015blaj\u0105cego polsko\u015b\u0107 astronoma i zawieraj\u0105cego merytoryczne nie\u015bcis\u0142o\u015bci (np. b\u0142\u0119dn\u0105 dat\u0119 urodzin). <br \/>\r\n<br \/>\r\nUfundowany przez ksi\u0119cia J\u00f3zefa Jab\u0142onowskiego wizerunek toru\u0144skiego astronoma do\u015b\u0107 d\u0142ugo, bo przez okres kilkudziesi\u0119ciu lat, przechowywano w podziemiach ratusza. Prawdopodobnie za przeniesieniem go do wn\u0119trza staromiejskiej fary sta\u0142 ks. Stanis\u0142aw Staszic, wybitny dzia\u0142acz o\u015bwieceniowy i prezes Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk w Warszawie, najszacowniejszej polskiej instytucji naukowej w pocz\u0105tku XIX wieku. Staszic przebywa\u0142 w Toruniu w 1809 roku, gdy miasto by\u0142o tymczasow\u0105 siedzib\u0105 Rady Stanu Ksi\u0119stwa Warszawskiego. To w\u0142a\u015bnie z jego inicjatywy Rada podj\u0119\u0142a w\u00f3wczas uchwa\u0142\u0119 o budowie pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego toru\u0144skiego uczonego. Wiadomo na pewno, \u017ce rze\u017aba Rojowskiego musia\u0142a znale\u017a\u0107 si\u0119 w ko\u015bciele \u015bwi\u0119toja\u0144skim przed 1812 rokiem, kiedy to podziwia\u0142 j\u0105 w tym miejscu polski pisarz i historyk, Julian Ursyn Niemcewicz. Popiersie ustawiono pocz\u0105tkowo przy filarze wie\u017cy w po\u0142udniowej nawie \u015bwi\u0105tyni. Dopiero w drugiej po\u0142owie XIX wieku trafi\u0142o na \u015bcian\u0119 boczn\u0105 tzw. kaplicy kopernika\u0144skiej, w kt\u00f3rej umieszczono r\u00f3wnie\u017c renesansowe epitafium po\u015bwi\u0119cone astronomowi oraz \u015bredniowieczn\u0105 chrzcielnic\u0119 pami\u0119taj\u0105c\u0105 moment chrztu Kopernika.<br \/>\r\n","sponsor":"","subtitle":"Najstarsze na \u015bwiecie popiersie Kopernika","accessinfo":"","lede":"W toru\u0144skiej katedrze zobaczy\u0107 mo\u017cna popiersie Kopernika z 1766 roku. To najstarsza zachowana do dzisiaj rze\u017aba przedstawiaj\u0105ca wielkiego astronoma ","website":"","related_resources":[],"files":{"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/a1821b031c4c7a4f14174530d9621c16.jpg":{"id":16,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Popiersie Kopernika w ko\u015bciele \u015bw. Jan\u00f3w","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/a1821b031c4c7a4f14174530d9621c16.jpg","description":"Juliusz Raczkowski"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/1666c7a5529be74ed79a6146ba2bbf3f.jpg":{"id":17,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Popiersie Kopernika w ko\u015bciele \u015bw. Jan\u00f3w","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/1666c7a5529be74ed79a6146ba2bbf3f.jpg","description":"Juliusz Raczkowski"}}}