{"id":20,"featured":0,"modified":"2024-01-19 10:35:11","latitude":53.00967791215762,"longitude":18.600511909294607,"title":"Helios","address":"Plac Rapackiego","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/b3c3e5f22225ce0217e922c026372f20.jpg","creator":["Micha\u0142 K\u0142osi\u0144ski"],"description":"Rze\u017aba, umiejscowiona na skwerze przy placu Rapackiego w Toruniu, ukazuje S\u0142o\u0144ce z symbolicznym uj\u0119ciem orbity Ziemi, przedstawionej wraz Ksi\u0119\u017cycem. \u015arednica dzie\u0142a wynosi 1,6 m. Ca\u0142o\u015b\u0107 odlana zosta\u0142a w br\u0105zie i wa\u017cy oko\u0142o dwie tony. Kompozycja posadowiona jest na granitowym cokole, na kt\u00f3rym wyryto napis \u201eSol omnia regit\u201d (S\u0142o\u0144ce rz\u0105dzi wszystkim).
Powstanie pomnika by\u0142o pok\u0142osiem pleneru rze\u017abiarskiego pod nazw\u0105 \u201ePropozycje dla Torunia\u201d, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Toruniu w 1971 roku. Ambitne pocz\u0105tki tego artystycznego przedsi\u0119wzi\u0119cia wi\u0105za\u0142y si\u0119 z inicjatyw\u0105 upami\u0119tnienia Miko\u0142aja Kopernika w przestrzeni Torunia przy okazji jubileuszu 500-lecia urodzin uczonego. Ju\u017c w 1968 r. zorganizowano sympozjum artyst\u00f3w, historyk\u00f3w sztuki i krytyk\u00f3w sztuki po\u015bwi\u0119cone tej kwestii. Postulowano na nim przeprowadzenie otwartego konkurs na nowy pomnik \u2013 kompozycj\u0119 przestrzenn\u0105 dla Torunia, kt\u00f3rego projekt mia\u0142 by\u0107 wy\u0142oniony w ramach wsp\u00f3\u0142zawodnictwa du\u017cej grupy artyst\u00f3w rze\u017abiarzy. Do konkursu ostatecznie nie dosz\u0142o, a budowy nowego pomnika ca\u0142kowicie zaniechano. Uda\u0142o si\u0119 jednak zrealizowa\u0107 inny pomys\u0142, kt\u00f3rym by\u0142 zorganizowany w lipcu 1971 roku du\u017cy plener rze\u017abiarski \u201ePropozycje dla Torunia\u201d. Jego celem by\u0142o stworzenie nie jednej, lecz co najmniej kilku kompozycji i rze\u017ab plenerowych, kt\u00f3re mia\u0142y prezentowa\u0107 symboliczne i uniwersalne uj\u0119cie idei my\u015bli kopernika\u0144skiej na styku starej architektury z now\u0105, z zamiarem wywo\u0142ania niecodziennych efekt\u00f3w przestrzennych. Sprawa lokalizacji poszczeg\u00f3lnych projekt\u00f3w nie by\u0142a ostatecznie rozstrzygni\u0119ta, ale odrzucone zosta\u0142y koncepcje wprowadzenia rze\u017ab w obszar zabytkowego \u015br\u00f3dmie\u015bcia. Koniec ko\u0144c\u00f3w, w efekcie r\u00f3\u017cnych niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci, trwa\u0142ym rezultatem pleneru okaza\u0142y si\u0119 tylko dwie rze\u017aby, czyli Helios<\/em> Kopczy\u0144skiego i Gnomon<\/em> Eweliny Szczech-Siwickiej i Henryka Siwickiego.
Lokalizacja rze\u017aby Helios<\/em> na pl. Rapackiego, na osi wsch\u00f3d-zach\u00f3d mi\u0119dzy \u0141ukiem Cezara a ul. Chopina, doskonale wpisa\u0142a si\u0119 w t\u0119 cze\u015b\u0107 Torunia. W wyniku wcze\u015bniejszych decyzji urbanistycznych zwi\u0105zanych z tym fragmentem miasta, tj. wykonaniem przebicia kamienicy przy ul. Piekary 37 w 1915 roku i jego p\u00f3\u017aniejszym poszerzeniem, a tak\u017ce wyburzeniem dom\u00f3w od strony ul. Fosa Staromiejska, Stare Miasto otworzy\u0142o si\u0119 na Bydgoskie Przedmie\u015bcie. Ustawienie rze\u017aby Kopczy\u0144skiego dok\u0142adnie na linii wspomnianej osi widokowej i komunikacyjnej da\u0142o interesuj\u0105cy efekt. Ma\u0142a, nowoczesna forma rze\u017abiarska \u015bwietnie wpasowa\u0142a si\u0119 w du\u017ce za\u0142o\u017cenie architektoniczne stworzone przez dawnych budowniczych \u015bredniowiecznego miasta i pruskiego \u201eringu\u201d.
Autor pomnika, J\u00f3zef Kopczy\u0144ski, urodzi\u0142 si\u0119 w 1930 roku w \u017bninie. By\u0142 absolwentem i wyk\u0142adowc\u0105 Wydzia\u0142u Rze\u017aby w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. R\u00f3wnolegle z prac\u0105 dydaktyczn\u0105 przygotowywa\u0142 realizacje artystyczne w r\u00f3\u017cnych miejscach w Polsce. W swoim dorobku mia\u0142 m.in.: pomnik Mieszka I i Boles\u0142awa Chrobrego w Gnie\u017anie, fontann\u0119 w Parku Marcinkowskiego w Poznaniu oraz o\u0142tarz w ko\u015bciele oo. Dominikan\u00f3w w Poznaniu. Zwi\u0105zki Kopczy\u0144skiego z Toruniem ograniczy\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko do pomnika Helios<\/em>. Rze\u017abiarz mia\u0142 jednak jeszcze jeden epizod zwi\u0105zany z sam\u0105 postaci\u0105 Miko\u0142aja Kopernika. Ot\u00f3\u017c w 1971 roku wraz z zespo\u0142em wystartowa\u0142 w konkursie na pomnik astronoma we Fromborku. Niestety, jego projekt otrzyma\u0142 \u201etylko\u201d III nagrod\u0119, w zwi\u0105zku z czym nie doczeka\u0142 si\u0119 realizacji. Artysta ca\u0142e swoje \u017cycie zwi\u0105za\u0142 z Poznaniem, gdzie zmar\u0142 w 2006 roku i zosta\u0142 pochowany w Alei Zas\u0142u\u017conych cmentarza na pozna\u0144skim Mi\u0142ostowie.","sponsor":"","subtitle":"S\u0142o\u0144ce rz\u0105dzi wszystkim","accessinfo":"","lede":"Pomnik autorstwa J\u00f3zefa Kopczy\u0144skiego to jedna z kilku realizacji rze\u017abiarskich, kt\u00f3re powsta\u0142y w przestrzeni miejskiej Torunia w zwi\u0105zku z obchodzon\u0105 w 1973 roku 500. rocznic\u0105 urodzin Miko\u0142aja Kopernika.","website":"","related_resources":[],"files":{"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/b3c3e5f22225ce0217e922c026372f20.jpg":{"id":29,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Pomnik Helios","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/b3c3e5f22225ce0217e922c026372f20.jpg","description":"Szymon Zdzieb\u0142o"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/c7a4fdf2bb430b8a6eb62d795dfb8c16.jpg":{"id":30,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Pomnik Helios","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/c7a4fdf2bb430b8a6eb62d795dfb8c16.jpg","description":"Szymon Zdzieb\u0142o"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/557884fb43dfe5b324887a329a5aa76d.jpg":{"id":31,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Pomnik Helios","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/557884fb43dfe5b324887a329a5aa76d.jpg","description":"Szymon Zdzieb\u0142o"}}}