{"id":21,"featured":0,"modified":"2024-01-27 22:48:53","latitude":53.00843412034601,"longitude":18.59884843529746,"title":"Gnomon","address":"Dolina Marze\u0144","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/5671db3fe5ace02edc00146663a69029.jpg","creator":["Micha\u0142 K\u0142osi\u0144ski"],"description":"G-nomon ma posta\u0107 du\u017cej kuli (3,5 m \u015brednicy) pokrytej kostk\u0105 bazaltow\u0105. W tej bryle zamocowanych jest 13 masywnych, wkl\u0119s\u0142ych tablic z br\u0105zu. To tarcze godzinowe.  Ka\u017cda z nich jest podpisana liczb\u0105 oznaczaj\u0105c\u0105 jedn\u0105 z godzin mi\u0119dzy 6. rano a 18. wieczorem, a tak\u017ce odpowiednio zorientowana. Tablica godziny 12. skierowana jest dok\u0142adnie na po\u0142udnie, na wsch\u00f3d od niej znajduj\u0105 si\u0119 tarcze godzin przedpo\u0142udniowych, a w kierunku zachodnim \u2013 popo\u0142udniowych. Na ka\u017cdej z tablic widnieje ponadto odmiennie pochylona krzywa o kszta\u0142cie przypominaj\u0105cym \u00f3semk\u0119. To analemmy \u2013 linie powstaj\u0105ce przez po\u0142\u0105czenie punkt\u00f3w na niebosk\u0142onie, w kt\u00f3rych zobaczyliby\u015bmy S\u0142o\u0144ce obserwuj\u0105c je z jednego miejsca we wszystkie dni roku o tej samej, pe\u0142nej godzinie. Pierwotnie do g\u00f3rnej kraw\u0119dzi ka\u017cdej tarczy przymocowany by\u0142 mosi\u0119\u017cny, d\u0142ugi na oko\u0142o 50 cm pr\u0119t, pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 gnomonu. Umieszczony w p\u0142aszczy\u017anie horyzontu, prostopadle do danej tablicy, zako\u0144czony by\u0142 nodusem - kul\u0105 o \u015brednicy kilku centymetr\u00f3w. Gdy rzucany przez ni\u0105 cie\u0144 dosi\u0119ga\u0142 linii analemmy, oznacza\u0142o to \u201ewybicie\u201d godziny zapisanej na tarczy. <br \/>\r\n<br \/>\r\nProjekt tego niezwyk\u0142ego pomnika by\u0142 jedn\u0105 z 35 propozycji zg\u0142oszonych na zorganizowany w 1971 roku w Toruniu plener rze\u017abiarski, kt\u00f3ry mia\u0142 zaowocowa\u0107 umieszczeniem w przestrzeni miasta kompozycji przestrzennych i rze\u017ab nawi\u0105zuj\u0105cych do tematyki kopernika\u0144skiej. Ostatecznie zrealizowano tylko dwa pomys\u0142y \u2013 pomnik Helios na Placu Rapackiego i interesuj\u0105cy nas G-nomon. Kul\u0119 wykona\u0142o w czynie spo\u0142ecznym Toru\u0144skie Przedsi\u0119biorstwo Budownictwa Og\u00f3lnego. Z kolei tablica pami\u0105tkowa i tarcze zegarowe zosta\u0142y odlane w innym toru\u0144skim przedsi\u0119biorstwie - Zak\u0142adach Maszyn Biurowych Predom-Metron. <br \/>\r\n<br \/>\r\nRze\u017aba, maj\u0105ca oryginaln\u0105 form\u0119 kulistego zegara s\u0142onecznego, umiejscowiona jest w Dolinie Marze\u0144 \u2013 urokliwym parku w pobli\u017cu toru\u0144skiej star\u00f3wki, otoczonym ulicami Bulwar Filadelfijski, Alej\u0105 500-lecia, ulic\u0105 Chopina oraz placem Rapackiego. Ten fragment miasta, wcze\u015bniej zajmowany przez nowo\u017cytne i dziewi\u0119tnastowieczne fortyfikacje, zosta\u0142 uporz\u0105dkowany na pocz\u0105tku lat 70. XX wieku w ramach przygotowa\u0144 do jubileuszu 500-lecia urodzin Miko\u0142aja Kopernika. <br \/>\r\n<br \/>\r\nEwelina Szczech-Siwicka, wsp\u00f3\u0142autorka projektu pomnika, urodzi\u0142a si\u0119 w Toruniu w 1932 roku. W rodzinnym mie\u015bcie uko\u0144czy\u0142a studia artystyczne na kierunku grafiki na Wydziale Sztuk Pi\u0119knych UMK w 1955 roku. Dyplom uzyska\u0142a w pracowni profesora Jerzego Hoppena. Od 1956 roku jest cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Polskich Artyst\u00f3w Plastyk\u00f3w. Pracuje tw\u00f3rczo w dziedzinie grafiki, rze\u017aby i medalierstwa. Swoje prace prezentowa\u0142a na 7 wystawach indywidualnych w kraju oraz 51 wystawach zbiorowych w Polsce i za granic\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 prac stworzy\u0142a wsp\u00f3lnie z m\u0119\u017cem Henrykiem Siwickim (1927\u20132014). Artysta rze\u017abiarz urodzi\u0142 w 1927 roku w Wilnie, zmar\u0142 w 2014 roku w Toruniu. Sko\u0144czy\u0142 studia artystyczne na kierunku rze\u017aby na Wydziale Sztuk Pi\u0119knych UMK w 1955 roku. Dyplom uzyska\u0142 w pracowni Tymona Niesio\u0142owskiego i Tadeusza Godziszewskiego. Zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie rze\u017ab\u0105, ale uprawia\u0142 te\u017c malarstwo i rysunek. <br \/>\r\n","sponsor":"","subtitle":"Zegar s\u0142oneczny na rocznic\u0119 urodzin Kopernika ","accessinfo":"Obiekt bez ogranicze\u0144 dost\u0119pno\u015bci","lede":"Pomnik G-nomon autorstwa Eweliny Szczech-Siwickiej i Henryka Siwickiego to ciekawa realizacja rze\u017abiarska stworzona w zwi\u0105zku z obchodami 500. rocznicy urodzin Miko\u0142aja Kopernika w 1973 roku.","website":"","related_resources":[],"files":{"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/5671db3fe5ace02edc00146663a69029.jpg":{"id":32,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Gnomon","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/5671db3fe5ace02edc00146663a69029.jpg","description":"Andrzej Skowro\u0144ski"}}}