{"id":32,"featured":0,"modified":"2024-01-21 12:17:01","latitude":53.094610357115926,"longitude":18.55703891283854,"title":"Obserwatorium astronomiczne UMK w Piwnicach","address":"Piwnice","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/65d001e8e0b385d52e92709731a4a16e.jpg","creator":["Iwo Bohr"],"description":"Piwnicka plac\u00f3wka naukowa jest najwi\u0119kszym obserwatorium astronomicznym w Polsce. Sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci optycznej i radiowej. Pierwsz\u0105 tworz\u0105 umiejscowione w pi\u0119knym parku pawilony obserwacyjne z obrotowymi kopu\u0142ami skrywaj\u0105cymi teleskopy. Jeden z tych instrument\u00f3w to najwi\u0119kszy w Polsce teleskop Schmidta-Cassegraina o \u015brednicy lustra g\u0142\u00f3wnego 90 cm, zainstalowany w Piwnicach w 1962 roku. Ten olbrzym (a co dopiero pozosta\u0142e, znacznie mniejsze przyrz\u0105dy b\u0119d\u0105ce na wyposa\u017ceniu Obserwatorium!) jest oczywi\u015bcie karze\u0142kiem przy ogromnych wsp\u00f3\u0142czesnych teleskopach rozlokowanych w wielu miejscach \u015bwiata, z kt\u00f3rych toru\u0144scy astronomowie mog\u0105 obecnie korzysta\u0107 w ramach mi\u0119dzynarodowych program\u00f3w. <br \/><br \/>Znacznie bardziej istotna dla aktualnie prowadzonych bada\u0144 astronomicznych jest druga, radioastronomiczna cz\u0119\u015b\u0107 Obserwatorium. Dominuje nad ni\u0105 i ca\u0142\u0105 okolic\u0105 widoczna z daleka czasza radioteleskopu RT-4 o \u015brednicy 32 metr\u00f3w. Ten instrument, nosz\u0105cy imi\u0119 \u201eKopernik\u201d, nie tylko stanowi pow\u00f3d do dumy toru\u0144skich astronom\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c jest najwi\u0119kszym radioteleskoperm w Polsce i ca\u0142ej Europie \u015arodkowo-Wschodniej. W jego czaszy m\u00f3g\u0142by si\u0119 zmie\u015bci\u0107 przeci\u0119tnej wysoko\u015bci wie\u017cowiec! Co istotne, przy jego pomocy mo\u017cna prowadzi\u0107 nie tylko \u201esamodzielny\u201d nas\u0142uch nieba, ale tak\u017ce w\u0142\u0105cza\u0107 si\u0119 do synchronicznych obserwacji wraz wieloma innymi antenami w Europie i na \u015bwiecie prowadzonych w ramach jednej wielkiej sieci. W ten spos\u00f3b toru\u0144ska antena jest cz\u0119\u015bci\u0105 wielkiego wirtualnego teleskopu o rozmiarach kontynentalnych. <br \/><br \/>Piwnickie obserwatorium to jednostka o wspania\u0142ych tradycjach. Za\u0142o\u017cyli je w pierwszych latach istnienia Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika astronomowie prof. Wilhelmina Iwanowska i prof. W\u0142adys\u0142aw Dziewulski, kt\u00f3rzy przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 pracowali w obserwatorium astronomicznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Nie jest zatem przypadkiem, \u017ce pierwszy pawilon teleskopowy, kt\u00f3ry zosta\u0142 postawiony w Piwnicach, jest wiern\u0105 kopi\u0105 takiego samego budynku wzniesionego w okresie mi\u0119dzywojennym w obserwatorium w Wilnie. W jego wn\u0119trzu przechowywany jest astrograf Drapera \u2013 teleskop podarowany UMK w 1947 roku przez dyrektora Obserwatorium Harvard College w USA, Harlowa Shapley\u2019a. Ten niezwyk\u0142y instrument jest prawdziwym skarbem nauki. Gdy trafi\u0142 do Piwnic, mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 d\u0142ugi \u201esta\u017c pracy\u201d w s\u0142u\u017cbie nowoczesnej astronomii. Od ko\u0144ca XIX wieku by\u0142 on bowiem wykorzystywany do wykonywania fotografii widmowych dziesi\u0105tek tysi\u0119cy gwiazd. Dane z ich analizy sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 s\u0142awnego widmowego Katalogu Drapera, u\u017cywanego do dzisiaj przez astronom\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Zas\u0142u\u017cony teleskop by\u0142 \u015bwiadkiem i niejako uczestnikiem narodzin i rozwoju nowej dziedziny nauki \u2013 astrofizyki. Wystaw\u0119 o ludziach zaanga\u017cowanych w t\u0119 przygod\u0119 i owocach ich pracy mo\u017cna obejrze\u0107 odwiedzaj\u0105c pawilon z odrestaurowanym astrografem Drapera, pe\u0142ni\u0105cym obecnie funkcj\u0119 eksponatu. <br \/><br \/>Zwiedzanie Obserwatorium warto po\u0142\u0105czy\u0107 ze spacerem po pi\u0119knym parku, kt\u00f3ry powsta\u0142 dzi\u0119ki nasadzeniom prowadzonym przez astronom\u00f3w, w tym samego prof. Dziewulskiego i prof. Iwanowsk\u0105. W s\u0105siedztwie pawilon\u00f3w obserwacyjnych mo\u017cna znale\u017a\u0107 nawet egzotyczne okazy drzew, takie jak metasekwoja i tulipanowiec. Dodatkow\u0105 atrakcj\u0119 stanowi model cia\u0142 uk\u0142adu s\u0142onecznego w skali 1:10 000 000 000 zachowuj\u0105cy oryginalne proporcje ich rozmiar\u00f3w i wzajemnych odleg\u0142o\u015bci. W tej instalacji, kt\u00f3ra rozci\u0105ga si\u0119 wzd\u0142u\u017c osi wsch\u00f3d-zach\u00f3d Obserwatorium, S\u0142o\u0144ce ma wielko\u015b\u0107 mniej wi\u0119cej grejpfruta (\u015brednica \u2013 15 cm), a oddalona od niego o ok. 15 m Ziemia nie jest wi\u0119ksza od g\u0142\u00f3wki od szpilki (ok. 1,5 mm). O ile od S\u0142o\u0144ca do Ziemi dzieli nas kilkana\u015bcie krok\u00f3w, o tyle by dotrze\u0107 do Jowisza musimy przej\u015b\u0107 ju\u017c blisko 80 metr\u00f3w. A\u017c 300 metr\u00f3w dalej znajduje si\u0119 ostatnie cia\u0142o w tej instalacji \u2013 Pluton, kt\u00f3ry od 2006 roku jest uznawany za planet\u0119 kar\u0142owat\u0105. <br \/><br \/>\n<p>Obserwatorium Astronomiczne UMK w Piwnicach to ciekawe miejsce, w kt\u00f3rym mo\u017cna pozna\u0107 histori\u0119 astronomii i jej wsp\u00f3\u0142czesne oblicze, a tak\u017ce zda\u0107 sobie spraw\u0119 z rozmiar\u00f3w uk\u0142adu s\u0142onecznego. Nie brakuje tu r\u00f3wnie\u017c nawi\u0105za\u0144 do Kopernika. Imi\u0119 wielkiego astronoma nosi przecie\u017c pot\u0119\u017cny radioteleskop, a inskrypcja z fragmentem dzie\u0142a <em>De revolutionibus<\/em> ozdabia p\u0142yciny nad wej\u015bciem do g\u0142\u00f3wnego gmachu Obserwatorium.<\/p>\n<p>Zwiedzanie Obserwatorium jest mo\u017cliwe po wcze\u015bniejszym skontaktowaniu si\u0119 z Fundacj\u0105 Aleksandra Jab\u0142o\u0144skiego (http:\/\/www.faj.org.pl\/zwiedzanie-obserwatorium).<\/p>","sponsor":"","subtitle":"Piwnice z widokiem na Wszech\u015bwiat","accessinfo":"","lede":"Pi\u0119tna\u015bcie kilometr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od centrum Torunia, w\u015br\u00f3d p\u00f3l wsi Piwnice, znajduje si\u0119 niezwyk\u0142a wyspa drzew, obok kt\u00f3rej umiejscowiona jest ogromna bia\u0142a czasza przypominaj\u0105ca monstrualn\u0105 anten\u0119 satelitarn\u0105. W\u0142a\u015bnie tutaj dzia\u0142a od ponad siedmiu dekad Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu.","website":"","related_resources":[],"files":{"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/65d001e8e0b385d52e92709731a4a16e.jpg":{"id":69,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Pawilon obserwacyjny w obserwatorium w Piwnicach","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/65d001e8e0b385d52e92709731a4a16e.jpg","description":"fot. Andrzej Roma\u0144ski"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/16f7e96a56c4478aaa6bb9def3e59264.jpg":{"id":70,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Obserwatorium astronomiczne w Piwnicach. Widok na fragment parku z pawilonem obserwacyjnym","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/16f7e96a56c4478aaa6bb9def3e59264.jpg","description":"fot. Andrzej Roma\u0144ski"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/f550dbf842815d7d738a3c5e7b5b8ff3.jpg":{"id":63,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Radioteleskop &quot;Kopernik&quot; w obserwatorium w Piwnicach","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/f550dbf842815d7d738a3c5e7b5b8ff3.jpg","description":"fot. Andrzej Roma\u0144ski"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/801a92f127106d9b54e93a2b1e74ca66.jpg":{"id":67,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Obserwatorium Astronomiczne UMK w Piwnicach z lotu ptaka","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/801a92f127106d9b54e93a2b1e74ca66.jpg","description":"fot. Andrzej Roma\u0144ski"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/7527dc325e974be15fb9293975f7d8c6.jpg":{"id":68,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Radioteleskop w Obserwatorium Astronomicznym UMK w Piwnicach","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/7527dc325e974be15fb9293975f7d8c6.jpg","description":"fot. Andrzej Roma\u0144ski"}}}