{"id":34,"featured":0,"modified":"2024-01-10 11:29:27","latitude":53.01719447539937,"longitude":18.603125019181608,"title":"Wahad\u0142o Foucaulta w Instytucie Fizyki UMK","address":"ul. Grudziadzka 5\/7","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/42f8a1df327dc2751f9d71e2495550c5.jpg","creator":["Iwo Bohr"],"description":"Od najwcze\u015bniejszych lat naszej edukacji jeste\u015bmy przekonywani, \u017ce planeta, po kt\u00f3rej st\u0105pamy, jest kulista i \u017ce w ci\u0105gu doby wykonuje pe\u0142ny obr\u00f3t wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi. Takie za\u0142o\u017cenie przyj\u0105\u0142 w swojej teorii Miko\u0142aj Kopernik, kt\u00f3ry opr\u00f3cz dobowego ruchu wirowego przypisa\u0142 Ziemi jeszcze dwa ruchy \u2013 roczny ruch orbitalny wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca i mniej znany obr\u00f3t osi Ziemi, podobny do obrotowego \u201ekiwania\u201d si\u0119 b\u0105czka wprawionego w ruch.<br \/><br \/>Kopernik nie przeprowadzi\u0142 \u017cadnego eksperymentu, kt\u00f3ry potwierdzi\u0142by jego za\u0142o\u017cenie o ruchu wirowym Ziemi. W rzeczywisto\u015bci zjawisko to mo\u017cna stosunkowo \u0142atwo udowodni\u0107. Nie trzeba du\u017co \u2013 wystarczy d\u0142uga stalowa lina z przyczepion\u0105 u jednego ko\u0144ca ci\u0119\u017ck\u0105 kul\u0105 i jaka\u015b przestrze\u0144 wertykalna o co najmniej kilkunastu metrach wysoko\u015bci z punktem zaczepienia liny. Przy czym im wy\u017cej przyczepiona i d\u0142u\u017csza b\u0119dzie lina tym lepiej. Teraz nale\u017cy wprawi\u0107 kul\u0119 w ruch wahad\u0142owy. Okazuje si\u0119, \u017ce pod wahad\u0142em zachowuj\u0105cym w przestrzeni sta\u0142\u0105 w p\u0142aszczyzn\u0119 waha\u0144 obraca si\u0119 \u2026 Ziemia. W efekcie obserwator zwi\u0105zany z nasz\u0105 planet\u0105 obserwuje obr\u00f3t p\u0142aszczyzny waha\u0144, tym szybszy, im bli\u017cej bieguna umieszczono instrument.<br \/><br \/>Po raz pierwszy tego typu urz\u0105dzenie zademonstrowa\u0142 w dw\u00f3ch paryskich lokalizacjach w 1851 r. Jean Bernard L\u00e9on Foucault \u2013 francuski fizyk. Od tego czasu podobne wahad\u0142a nosz\u0105ce jego imi\u0119 zosta\u0142y skonstruowane w wielu miejscach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jedno z dw\u00f3ch toru\u0144skich wahade\u0142 Foucaulta znajduje si\u0119 przestrzeni klatki schodowej Instytutu Fizyki Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika (UMK) w Toruniu. Zosta\u0142o uruchomione w 2023 roku, w miejscu, w kt\u00f3rym podobne urz\u0105dzenie zamontowano w 1998 roku. Jego d\u0142ugo\u015b\u0107 mierzy 15,7 m, a zawieszona u dolnego ko\u0144ca kula wa\u017cy a\u017c 66,6 kg. Podstawa, na tle kt\u00f3rej kula wykonuje ruch oscylacyjny, zosta\u0142a bogato udekorowana. Ma ona form\u0119 b\u0142\u0119kitnego ko\u0142a z motywami graficznymi nawi\u0105zuj\u0105cymi do arabskiego astrolabium. Na bocznym obwodzie przedstawione s\u0105 znaki zodiaku.<br \/><br \/>W tym samym gmachu mie\u015bci si\u0119 instytucja maj\u0105ca du\u017ce znaczenie dla rozwoju bada\u0144 astronomicznych. To Krajowe Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej (FAMO), w kt\u00f3rym m.in. rozwija si\u0119 konstrukcj\u0119 Polskiego Optycznego Zegara Atomowego. Odczyt czasu pochodz\u0105cy z tego urz\u0105dzenia jest wy\u015bwietlany na tablicy przed wej\u015bciem do budynku Instytutu Fizyki. Charakteryzuje go i\u015bcie kosmiczna precyzja - tego typu zegar mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 dok\u0142adno\u015b\u0107 sp\u00f3\u017anienia si\u0119 o 1 s po kilkudziesi\u0119ciu miliardach lat! Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce takie parametry pomiaru czasu s\u0105 niezwykle \u201emile widziane\u201d przez nast\u0119pc\u00f3w Kopernika. Przydatne s\u0105 mi\u0119dzy innymi w radioastronomii do obserwacji prowadzonych w ramach sieci teleskop\u00f3w, gdy niezb\u0119dne jest precyzyjne ustalenie momentu odbioru sygna\u0142\u00f3w z jednego radio\u017ar\u00f3d\u0142a obserwowanego jednocze\u015bnie przez anteny w r\u00f3\u017cnych krajach","sponsor":"","subtitle":"A jednak si\u0119 kr\u0119ci!","accessinfo":"","lede":"W przestronnym budynku Instytutu Fizyki Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika ko\u0142ysze si\u0119 wielkie wahad\u0142o. Jego dzia\u0142anie stanowi dow\u00f3d, \u017ce Ziemia, zgodnie z za\u0142o\u017ceniami teorii kopernika\u0144skiej, obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi.","website":"","related_resources":[],"files":{"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/42f8a1df327dc2751f9d71e2495550c5.jpg":{"id":55,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Wahad\u0142o Foucaulta w Instytucie Fizyki UMK","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/42f8a1df327dc2751f9d71e2495550c5.jpg","description":"fot. Andrzej Roma\u0144ski"},"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/bac3bcd87b6d7da6707a29c52bd18bba.jpg":{"id":56,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Wahad\u0142o Foucaulta w Instytucie Fizyki UMK","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/bac3bcd87b6d7da6707a29c52bd18bba.jpg","description":"fot. Andrzej Roma\u0144ski"}}}