{"id":6,"featured":1,"modified":"2024-01-06 19:25:12","latitude":53.01206199497778,"longitude":18.606654243542497,"title":"Ruiny klasztoru dominika\u0144skiego","address":"ul. Zau\u0142ek Prosowy","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/0e964984069f2c68cb873f425d895b1f.jpg","creator":["Juliusz Raczkowski","Micha\u0142 Targowski"],"description":"Z racji zamieszkiwania na terenie Starego Miasta Torunia rodzice wielkiego astronoma nale\u017celi do parafii staromiejskiej, kt\u00f3rej sercem by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 farny pw. \u015aw. Jan\u00f3w. Nie by\u0142a to jednak jedyna odwiedzana przez nich \u015bwi\u0105tynia. Zgodnie z pobo\u017cnym zwyczajem popularnym w \u015bredniowieczu w\u015br\u00f3d miejskich elit, Miko\u0142aj i Barbara Kopernikowie zwi\u0105zali si\u0119 duchowo z zakonem dominikan\u00f3w staj\u0105c si\u0119 tzw. tercjarzami  \u2013 cz\u0142onkami trzeciego, \u015bwieckiego zakonu \u015bw. Dominika. Z tego powodu odwiedzali po\u0142o\u017cony na terenie Nowego Miasta Torunia dominika\u0144ski klasztor z ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Miko\u0142aja.<br \/>\r\n<br \/>\r\nHistoria obecno\u015bci dominikan\u00f3w w Toruniu si\u0119ga 1263 roku. Otrzymali oni w\u00f3wczas od wielkiego mistrza Anno von Sangershausena parcel\u0119 po\u0142o\u017con\u0105 za wschodnimi murami Starego Miasta Torunia, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce zosta\u0142a obj\u0119ta granicami lokowanego w 1264 roku Nowego Miasta. Pierwsza budowla ko\u015bcielna w tym miejscu musia\u0142a powsta\u0107 bardzo szybko po osadzeniu dominikan\u00f3w. Cz\u0119\u015bciowo zniszczona podczas najazdu Prus\u00f3w w 1266 roku, by\u0142a p\u00f3\u017aniej odbudowywana i rozbudowywana. <br \/>\r\n<br \/>\r\nNajwa\u017cniejsze prace budowlane, kt\u00f3re polega\u0142y na wzniesieniu ch\u00f3ru i rozbudowanego korpusu nawowego ko\u015bcio\u0142a pw. \u015aw. Miko\u0142aja, zosta\u0142y uko\u0144czone oko\u0142o po\u0142owy XIV wieku. W ich wyniku powsta\u0142a murowana z ceg\u0142y asymetryczna budowla quasi-dwunawowa, z wyodr\u0119bnionym, dostawionym od wschodu prezbiterium. Nawa g\u0142\u00f3wna oraz nieco w\u0119\u017csza nawa po\u0142udniowa tworzy\u0142y pi\u0119cioprz\u0119s\u0142ow\u0105 przestronn\u0105 hal\u0119 o wysoko\u015bci ok. 20 m, kryt\u0105 wsp\u00f3lnym dachem, o wschodnim prz\u0119\u015ble nieco w\u0119\u017cszym od pozosta\u0142ych, od zachodu zamkni\u0119t\u0105 \u015bcian\u0105 o uko\u015bnym przebiegu (wzd\u0142u\u017c parceli). Prz\u0119s\u0142a nawy g\u0142\u00f3wnej mia\u0142y plan zbli\u017cony do kwadratu. Forma sklepie\u0144 nie jest znana, wiadomo jednak, \u017ce opiera\u0142y si\u0119 na o\u015bmiobocznych filarach. Od wschodu nawa po\u0142udniowa skomunikowana by\u0142a z kaplic\u0105 wzniesion\u0105 na rzucie pi\u0119cioboku z o\u015bmioboku (pierwotnie pw. Krzy\u017ca \u015bw., w okresie nowo\u017cytnym \u2013 \u015bw. Jacka). Po stronie po\u0142udniowej mie\u015bci\u0142 si\u0119 rz\u0105d prostok\u0105tnych kaplic. Du\u017co w\u0119\u017csza i znacznie ni\u017csza p\u00f3\u0142nocna nawa boczna sklepiona by\u0142a krzy\u017cowo. Prezbiterium wyd\u0142u\u017cone, czteroprz\u0119s\u0142owe, by\u0142o zamkni\u0119te pi\u0119ciobokiem z o\u015bmioboku, z lekk\u0105 dewiacj\u0105 osi w stosunku do osi nawy g\u0142\u00f3wnej. Od p\u00f3\u0142nocy zlokalizowano przestronn\u0105, prostok\u0105tn\u0105 zakrysti\u0119 ze sfazowanym naro\u017cem p\u00f3\u0142nocno-wschodnim. W prezbiterium oraz w korpusie przed wej\u015bciem do prezbiterium znajdowa\u0142y si\u0119 dwie zasklepione krypty.   <br \/>\r\n<br \/>\r\nZwarta bry\u0142a ko\u015bcio\u0142a, z nakryt\u0105 wsp\u00f3lnym dwuspadowym dachem cz\u0119\u015bci\u0105 halow\u0105, by\u0142a oszkarpowana szkarpami jednouskokowymi. Zamyka\u0142y j\u0105 dwa szczyty sterczynowe od zachodu (9-osiowy) i wschodu (7-osiowy), przy czym w szczyt wschodni wbudowana by\u0142a wieloboczna, niska sygnaturka. Po stronie po\u0142udniowej znajdowa\u0142 si\u0119 rz\u0105d kaplic, niski, o wsp\u00f3lnej \u015bcianie obwodowej, nakryty dachem pulpitowym. Prezbiterium by\u0142o r\u00f3wnie\u017c ni\u017csze od korpusu, oszkarpowane przyporami dwuskokowymi i nakryte wielopo\u0142aciowym dachem. Po stronie p\u00f3\u0142nocnej wsp\u00f3lna po\u0142a\u0107 dachu kry\u0142a du\u017co ni\u017csz\u0105, dwukondygnacyjn\u0105 zakrysti\u0119. Asymetri\u0119 rzutu niwelowa\u0142y zabudowania klasztorne od p\u00f3\u0142nocy, integruj\u0105ce ni\u017csz\u0105 naw\u0119 p\u00f3\u0142nocn\u0105. Dominant\u0105 ca\u0142o\u015bci by\u0142a bry\u0142a halowego korpusu ko\u015bcio\u0142a.  <br \/>\r\n<br \/>\r\nBardzo wa\u017cnym elementem oddzia\u0142ywania religijnego dominikan\u00f3w toru\u0144skich, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 r\u00f3wnie\u017c przyci\u0105ga\u0107 rodzin\u0119 Kopernika, by\u0142y relikwie Krzy\u017ca \u015aw. znajduj\u0105ce si\u0119 w ko\u015bciele klasztornym, przechowywane od ko\u0144ca XIV wieku w kaplicy Krzy\u017ca \u015aw. Ich obecno\u015b\u0107 sprzyja\u0142a propagowaniu kultu M\u0119ki Pa\u0144skiej i zwi\u0105zanych z nim praktyk religijnych. W przestrzeni ko\u015bcio\u0142a znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce s\u0142yn\u0105cy z cud\u00f3w krucyfiks z naturalnymi w\u0142osami oraz obraz Matki Bo\u017cej w typie tzw. B\u00f6mische Gnadenbild. Ko\u015bci\u00f3\u0142 udost\u0119pniany by\u0142 wielu bractwom korzystaj\u0105cym z go\u015bcinno\u015bci i pos\u0142ugi duszpasterskiej dominikan\u00f3w. Zakonnicy opiekowali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dwoma konwentami tercjarek po\u0142o\u017conymi przy ul. Panie\u0144skiej w pobli\u017cu klasztoru, a tak\u017ce tercjarzami, kt\u00f3rzy nie mieszkali w oddzielnych domach, lecz skupiali si\u0119 na prowadzeniu odpowiedniego \u017cycia duchowego. W\u0142a\u015bnie tego typu tercjarzem by\u0142 ojciec Miko\u0142aja Kopernika, Miko\u0142aj Kopernik senior, a tak\u017ce matka astronoma, Barbara Kopernik z toru\u0144skiego rodu Watzenrode.<br \/>\r\n<br \/>\r\nKo\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja i przylegaj\u0105cy do niego klasztor dominika\u0144ski prezentowa\u0142y si\u0119 okazale zar\u00f3wno w czasach Kopernika jak i w kolejnych stuleciach, gdy mimo sukces\u00f3w reformacji pozosta\u0142y w r\u0119kach kaznodziejskiego zakonu. Niestety, ca\u0142y omawiany zesp\u00f3\u0142 zabudowa\u0144 nie dotrwa\u0142 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Po kasacie klasztoru, do kt\u00f3rej dosz\u0142o w 1820 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 u\u017cytkowany tylko jako magazyn, a w 1834 r zosta\u0142 ca\u0142kowicie rozebrany. Zlikwidowano te\u017c zabudowania klasztorne. Toru\u0144skie za\u0142o\u017cenie dominika\u0144skie znane jest jedynie ze \u017ar\u00f3de\u0142 ikonograficznych oraz bada\u0144 archeologicznych, po kt\u00f3rych pozostawiono ods\u0142oni\u0119te najni\u017csze partie mur\u00f3w \u015bwi\u0105tyni i klasztoru.<br \/>\r\n","sponsor":"","subtitle":"Relikty \u015bwi\u0105tyni patrona Kopernika","accessinfo":"","lede":"W Toruniu, mi\u0119dzy Zau\u0142kiem Prosowym i ulic\u0105 Dominika\u0144sk\u0105, zachowa\u0142y si\u0119 relikty ko\u015bcio\u0142a i klasztoru dominikan\u00f3w, kt\u00f3ry by\u0142 wa\u017cnym miejscem dla rodziny Miko\u0142aja Kopernika.","website":"","related_resources":[],"files":{"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/0e964984069f2c68cb873f425d895b1f.jpg":{"id":7,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Ruiny klasztoru dominika\u0144skiego","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/0e964984069f2c68cb873f425d895b1f.jpg","description":"Fotokopia rysunku G. F. Steinera ze zbior\u00f3w Muzeum Okr\u0119gowego w Toruniu"}}}