W Toruniu pami\u0119\u0107 o miejscu, w kt\u00f3rym urodzi\u0142 si\u0119 i wychowa\u0142 Astronom, zanikn\u0119\u0142a ju\u017c kilkadziesi\u0105t lat po jego \u015bmierci. Pytania o dom rodzinny Kopernika i hipotezy na temat jego lokalizacji pojawi\u0142y si\u0119 na prze\u0142omie XVII i XVIII wieku wraz ze wzrostem zainteresowania osob\u0105 uczonego.
Toru\u0144ski historyk Jakub Henryk Zernecke w wydanej w 1711 roku kronice poda\u0142 jako pierwszy, \u017ce Miko\u0142aj Kopernik urodzi\u0142 si\u0119 w domu naro\u017cnym ko\u0142o Bramy Starotoru\u0144skiej. Inny uczony torunianin, Samuel Luter Geret, zamie\u015bci\u0142 w kalendarzu na rok 1761 informacj\u0119, \u017ce Astronom przyszed\u0142 na \u015bwiat w\u0142a\u015bnie w domu po\u0142o\u017conym przy rogu dzisiejszych ulic Piekary i Kopernika (odcinek dawnej ulicy Starotoru\u0144skiej), nosz\u0105cym w\u00f3wczas numer hipoteczny 168 (obecnie adres Kopernika 40). Wersja ta przyj\u0119ta zosta\u0142a za obowi\u0105zuj\u0105c\u0105, pomimo tego, i\u017c ani Zernecke, ani Geret nie przedstawili \u017cadnych dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w tej lokalizacji z rodzin\u0105 Kopernik\u00f3w.<\/p>\n
\u201eDom Kopernika\u201d w ci\u0105gu XVIII i XIX wieku odwiedzi\u0142o wiele wybitnych osobisto\u015bci, kt\u00f3rym pokazywano rzekomy pok\u00f3j narodzin przysz\u0142ego astronoma oraz przedmioty udaj\u0105ce pami\u0105tki po rodzinie Kopernik\u00f3w. O swej wizycie w tym miejscu w 1778 roku wspomina\u0142 znany podr\u00f3\u017cnik angielski William Wraxall. W czasach Ksi\u0119stwa Warszawskiego komendant Torunia genera\u0142 Stanis\u0142aw Woyczy\u0144ski poleci\u0142 nawet uroczy\u015bcie wyj\u0105\u0107 z tego domu ceg\u0142\u0119, kt\u00f3r\u0105 na pro\u015bb\u0119 ks. Izabelli Czartoryskiej przes\u0142ano do \u015bwi\u0105tyni Sybilli w Pu\u0142awach \u2013 pierwszego polskiego muzeum. T\u0119 sam\u0105 kamienic\u0119 rajcy toru\u0144scy wskazali jako miejsce urodzin Kopernika cesarzowi Francuz\u00f3w Napoleonowi Bonaparte podczas jego wizyty w Toruniu w 1812 roku. Ogl\u0105da\u0142 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c w 1825 roku m\u0142ody Fryderyk Chopin, kt\u00f3ry w li\u015bcie do swego kolegi Jana Matuszy\u0144skiego pozostawi\u0142 \u017cartobliw\u0105 relacj\u0119 z tych odwiedzin:<\/p>\n
\"C\u00f3\u017ce\u015b widzia\u0142 w\u00a0Pu\u0142awach? Widzia\u0142e\u015b cz\u0119\u015b\u0107 tylko ma\u0142\u0105 tego, na co moje oczy w\u00a0ca\u0142o\u015bci spogl\u0105da\u0142y. Wszak\u017ce\u015b widzia\u0142 w\u00a0Sybilli cegie\u0142k\u0119 wyj\u0119t\u0105 z\u00a0domu Kopernika, z\u00a0miejsca jego urodzenia? a\u00a0ja widzia\u0142em ca\u0142y ten dom, ca\u0142e to miejsce, lubo teraz nieco sprofanowane. Wystaw sobie, Kochany Jasiu, w\u00a0owym k\u0105cie w\u00a0tym pokoju, gdzie ten s\u0142awny astronom \u017cyciem udarowany zosta\u0142, stoi \u0142\u00f3\u017cko jakiego\u015b Niemca, kt\u00f3ry pewno, objad\u0142szy si\u0119 kartofli, nieraz do\u015b\u0107 cz\u0119ste puszcza zefiry, a\u00a0po owych ceg\u0142ach z\u00a0kt\u00f3rych jedn\u0105 z\u00a0wielkimi ceremoniami do\u00a0Pu\u0142aw pos\u0142ano nie jedna \u0142azi pluskiewka. Tak to m\u00f3j bracie Niemiec nic nie zwa\u017ca kto w\u00a0tym domu mieszka\u0142; dopuszcza si\u0119 tego na ca\u0142\u0105 \u015bcian\u0119 czego by Xi\u0119\u017cna Czartoryska na jedn\u0105 nie zrobi\u0142a cegie\u0142k\u0119.\u201d<\/em><\/p>\n Dom przy obecnej ulicy Kopernika 40 i jego bezpo\u015brednie s\u0105siedztwo sta\u0142y si\u0119 miejscem symbolicznego upami\u0119tniania Astronoma. Przed kamienic\u0105 ju\u017c w XVIII wieku ustawiono studzienk\u0119 ozdobion\u0105 motywami nazwi\u0105zuj\u0105cymi do astronomicznych zainteresowa\u0144 Kopernika. Inne uj\u0119cie wody, usytuowane w podw\u00f3rzu budynku, przez ca\u0142y XIX wiek nazywano nawet \u201eStudni\u0105 Kopernika\u201d. Z kolei w 1871 roku z fundusz\u00f3w towarzystwa naukowego Coppernicus-Verein wmurowano w \u015bcianie domu nr 40 tablic\u0119 informuj\u0105c\u0105, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 tu Miko\u0142aj Kopernik. Tablica ta przetrwa\u0142a do drugiej wojny \u015bwiatowej, kiedy to zosta\u0142a wywieziona z Torunia i zagin\u0119\u0142a.<\/p>\n Kamienica pod nr 40 by\u0142a powszechnie uznawana za miejsce urodzin astronoma a\u017c do 1881 roku. To w\u0142a\u015bnie wtedy Georg Bender, \u00f3wczesny burmistrz miasta, odnalaz\u0142 dokument z 1449 roku, na podstawie kt\u00f3rego dowi\u00f3d\u0142, \u017ce rodzina Kopernik\u00f3w w og\u00f3le nie mieszka\u0142a w tej lokalizacji. Badacz wskaza\u0142 jednocze\u015bnie inny adres \u2013 przy ul. \u015aw. Anny (dzi\u015b ul. Kopernika 17) - kt\u00f3ry uzna\u0142 za dom rodzinny Kopernika.<\/p>\n Dzi\u015b wiemy na pewno, \u017ce ani dom przy ul. Kopernika 40 ani kamienica przy ul. Kopernika 17 nie by\u0142y \u015bwiadkami urodzin Astronoma. Oba pozostaj\u0105 jednak miejscami zwi\u0105zanymi z kultywowaniem pami\u0119ci o wielkim torunianinie.<\/p>","sponsor":"","subtitle":"\"Pierwszy\" z rzekomych dom\u00f3w Miko\u0142aja Kopernika","accessinfo":"","lede":"Kamienica u zbiegu ulic Piekary i Kopernika jest jedn\u0105 z czterech lokalizacji, kt\u00f3re uznawano w przesz\u0142o\u015bci za miejsce urodzin Astronoma. Dzi\u015b wiadomo, \u017ce by\u0142a to pomy\u0142ka. Pozostaje jednak faktem, \u017ce w\u0142a\u015bnie ten dom przez ponad dwa stulecia kojarzono z Kopernikiem.","website":"","related_resources":[],"files":{"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/fullsize\/17789dbae54c328685c7f40ba0ec9b08.jpg":{"id":9,"mime-type":"image\/jpeg","title":"Kamienica przy ul. Kopernika 40","thumbnail":"https:\/\/www.kopernikanski.torun.pl\/files\/square_thumbnails\/17789dbae54c328685c7f40ba0ec9b08.jpg","description":"Grafika ze zbior\u00f3w Ksi\u0105\u017cnicy Kopernika\u0144skiej w Toruniu"}}}